Кога паровите почнуваат да истражуваат каде да го започнат своето ИВФ патување, првото прашање скоро секогаш гласи „Кој доктор е најдобар?". Но, во последно време, во сè повеќе разговори меѓу пациентки — вклучително и на најактивните форуми и групи посветени на неплодноста — се појавува едно поинакво, попрецизно прашање: „Каква е нивната лабораторија? Кои ембриолози работат таму?"
Тоа прашање не е случајно. Додека гинекологот ја води постапката однадвор, вистинската одлучувачка фаза — оплодувањето, растот и селекцијата на ембрионите — се случува зад затворена врата, во раце на луѓе чии имиња ретко се спомнуваат: ембриолозите.
Зошто лабораторијата тежи барем колку и докторот
ИВФ и ICSI се тимска работа. Гинекологот ја планира хормонската стимулација и ја следи пациентката, но од моментот кога јајните клетки се земени, наредните 3 до 5 дена — најкритичниот период од целата постапка — се одвиваат целосно во лабораторија. Токму таму се одлучува дали оплодувањето ќе успее, дали ембрионот ќе стигне до стадиум на бластоциста и дали ќе биде доволно квалитетен за да се имплантира.
Затоа сè повеќе пациенти, особено оние што веќе имале неуспешни обиди, прашуваат конкретно за:
- искуството и специјализацијата на ембриолозите кои работат со нивните ембриони;
- опремата и инкубаторите во кои се одгледуваат ембрионите;
- дали клиниката располага со дополнителни техники за селекција на сперма и генетско тестирање (на пр. ZyMōt, PGT);
- методот на замрзнување (витрификација) на јајни клетки, сперма и ембриони.
Што всушност се случува во лабораторијата, чекор по чекор?
По земањето на јајните клетки, тие се обработуваат и се оплодуваат со ICSI метода — еден единствен, внимателно избран сперматозоид се вбризгува директно во јајната клетка под микроскоп. Така оплодените клетки се сместуваат во посебни инкубатори, во услови што го имитираат природното опкружување во матката, каде се развиваат до третиот или петтиот ден.
На третиот ден ембрионот е составен од 6 до 8 клетки (бластомери). На петтиот ден, доколку продолжи да се развива добро, стигнува до стадиум на бластоциста — понапредна фаза со поголем имплантациски потенцијал. Во оваа фаза, кога е клинички индицирано, може да се направи биопсија на неколку клетки за предимплантациско генетско тестирање (PGT), со цел да се утврди дали ембрионот е хромозомски здрав пред да биде вратен во матката или замрзнат.
Секој од овие чекори бара прецизност мерена во минути и микрони. Токму тука, разликата меѓу добро опремена лабораторија со искусен тим и просечна лабораторија станува видлива — не во рекламен материјал, туку во реалните стапки на бременост.
Опремата што ја прави разликата
Не сите ИВФ лаборатории се исти, дури и кога однадвор изгледаат слично. Неколку елементи реално влијаат на исходот:
- Инкубатори со стабилни услови — температура, влажност и ниво на гасови што остануваат константни, без чести отворања, за да не се наруши „микроклимата" во која расте ембрионот.
- Систем за идентификација и следење — електронско или двојно рачно потврдување на секој примерок во секоја фаза, за целосна сигурност дека вистинските јајни клетки, сперма и ембриони припаѓаат на вистинскиот пар.
- Технологија за селекција на сперма — методи како чипот ZyMōt ги издвојуваат сперматозоидите со најниско ниво на ДНК фрагментација, што директно влијае на квалитетот на ембрионот. Во студија со над 2.000 пациенти, употребата на ZyMōt чипот ги зголемила позитивните исходи за бременост за 15% во споредба со стандардното центрифугирање — важен податок, со оглед на тоа што околу 50% од случаите на неплодност се поврзани со машкиот фактор.
- Можност за генетско тестирање (PGT) — соработка со специјализирана генетска лабораторија за анализа на биопсираните клетки, со цел враќање само на хромозомски здрави ембриони.
- Витрификација — ултрабрзо замрзнување на јајни клетки, сперма и ембриони, со значително повисока стапка на преживување при одмрзнување во споредба со постарите методи на бавно замрзнување.
Ембриологот: невидливиот член на тимот
Иако пациентите ретко го запознаваат лично ембриологот, токму тој човек носи десетици клучни одлуки секој ден — кога да инјектира, кога ембрионот е подготвен за биопсија, кој ембрион има најголем потенцијал да заврши со здраво бебе.
Побаравме коментар од Доц. д-р Валентина Сотироска, ембриолог во Newborn Clinic, за тоа зошто искуството на тимот е клучен фактор при изборот на клиника:
„Не е нужно значаен бројот на добиени ембриони од ИВФ постапката, туку квалитетот на тие ембриони. Еден целосно развиен, висококвалитетен ембрион има многу поголеми шанси за успешна имплантација, а со тоа и за успешна бременост."
Таа додава дека и генетската компонента не смее да се занемари:
„Запознајте се со медицинската историја на вашето семејство. Наследните болести може да се пренесат и последователно да влијаат на вашата шанса за успешна бременост. Генетските проблеми со ембрионот се одговорни за висок процент на загуби на бременост. Предимплантациското генетско тестирање може да ги идентификува овие абнормалности."
Според неа, добар ембриолог не само што ракува прецизно со опремата, туку знае и кога една дополнителна анализа — генетска анализа на кариотип, PGT или тестирање на ДНК фрагментација кај спермата — може да го промени текот на целата постапка.
5 прашања што вреди да ги поставите пред да изберете клиника
Наместо да се потпирате само на реклами или искуства споделени на форуми, стручњаците препорачуваат директно да ги поставите следниве прашања во клиниката:
- Колкаво е искуството на ембриолозите и колку долго тимот работи заедно?
- Каков систем за следење и идентификација на примероците (witnessing) се користи?
- Дали лабораторијата располага со сопствена или партнерска генетска лабораторија за PGT?
- Кој метод за замрзнување се користи — витрификација или постар метод на бавно замрзнување?
- Дали клиниката е транспарентна во однос на своите стапки на успешност, поделени по возрасни групи?
Искуството во Newborn Clinic
Newborn Clinic е единствената клиника во Македонија специјализирана исклучиво за ин витро оплодување, со лабораторија опремена со целокупна апаратура за сите ИВФ техники и методи. Тимот е меѓу првите во регионот што ја воведе технологијата ZyMōt за селекција на сперма со минимална ДНК фрагментација, а во соработка со светски призната генетска лабораторија нуди и предимплантациско генетско тестирање (PGT) за пациентите кај кои е клинички индицирано — по повеќе неуспешни обиди, повторливи абортуси или познати генетски нарушувања во семејството.
„Нашата цел е секој пар да добие одговор заснован на нивните конкретни резултати, а не генерички протокол", вели тимот на клиниката. „Затоа инвестираме подеднакво во опремата и во постојаната едукација на нашите ембриолози — бидејќи двете заедно, а не поединечно, го прават исходот подобар."
Ако размислувате за ИВФ, консултацијата не мора да почне со голема одлука — може да почне со прашањата од оваа статија. Тимот на Newborn Clinic е достапен за индивидуални консултации на +389 77 443 443 / +389 75 283 314.
