Никогаш досега не сме биле толку поврзани. Пораките стигнуваат веднаш, работиме и учиме од далечина, информациите ни се достапни во секој момент, а вештачката интелигенција сè повеќе станува дел од нашето секојдневие.
Но, дали постојаната дигитална поврзаност секогаш значи и вистинска човечка поврзаност?
Сè почесто се среќаваме со луѓе кои голем дел од денот го поминуваат пред екран, додека непосредните контакти, дружењето, движењето и времето надвор од домот постепено се намалуваат. Парадоксално, можеме да комуницираме со десетици луѓе во текот на денот, а сепак да се чувствуваме осамено.
Дигиталната ера донесе и еден поинаков притисок – чувството дека мораме постојано да бидеме присутни, информирани и продуктивни за да не заостанеме зад другите.
Тука се препознава и феноменот FoMO – Fear of Missing Out, стравот дека нешто пропуштаме: информација, можност, искуство или шанса другите да напредуваат побрзо од нас. Со развојот на вештачката интелигенција, кај некои луѓе тој страв добива и нова форма: „Ако застанам, другите ќе научат повеќе, ќе направат подобро и ќе бидат поуспешни.“
И така времето за работа се продолжува, границата меѓу работата и одморот се губи, а умот останува постојано „вклучен“.
Кога дигиталниот простор постепено ќе почне да го заменува реалниот, враќањето во непосредната социјална средина за некои луѓе станува потешко. Може да се појават чувство на отуѓеност и неприпадност, несигурност во односите со другите, анксиозност, депресивно расположение, нарушување на сонот или потреба напнатоста да се намали со алкохол или други нездрави начини на справување.
Проблемот не е во технологијата. Ниту во вештачката интелигенција. Предизвикот е да научиме да ги користиме без да го изгубиме просторот за себе и за другите.
Менталното здравје во дигиталната ера значи да умееме и да се исклучиме. Да разговараме лице в лице. Да се движиме. Да негуваме блискост. Да имаме време во кое не мораме да бидеме продуктивни. И да прифатиме дека не мораме да бидеме присутни насекаде и да знаеме сè.
Автор: М-р д-р Марија Костадиновска, специјалист по психијатрија